Bibliotheca Carolina

Koninklijke handschriften uit de karolingische periode

De verzameling karolingische handschriften van de Bibliothèque nationale de France behoort tot de rijkste ter wereld en telt bijna 1100 volumes uit de 8ste-9de eeuw en 400 uit de 10de eeuw van zeer verschillende herkomst.

De geschiedenis van dit fonds valt samen met die van de koninklijke bibliotheek zelf. Ook al hebben de karolingische vorsten hun handschriften nooit aan hun nakomelingen nagelaten en vormden deze codices geen deel van de eerste koninklijke bibliotheek die koning Karel V in het Louvre inrichtte, vanaf de 16de eeuw verandert de situatie: volumes van hoge ouderdom krijgen stilaan de aandacht van geleerden die ze voor zichzelf of voor de bibliotheek van de koning gaan verzamelen. Als tijdens de godsdienstoorlogen tal van kloosters verwoest en hun verzamelingen verkocht worden, biedt dat de gelegenheid aan de koninklijke bibliotheek om heel wat schatten rechtstreeks of via andere verzamelaars te verwerven.

In de loop van de volgende eeuwen gaat de verwerving van karolingische handschriften door met o.m. de aanwinst van de verzameling van Colbert in 1732. Vooral tijdens de Franse Revolutie verkrijgt de BnF heel wat handschriften uit deze periode door de confiscatie van schatten en bibliotheken van kloosters. Deze tendens zet zich door tijdens het eerste Keizerrijk door confiscatie van handschriften in de provincies aan de grens en in het buitenland. Op deze manier bezat de Bibliothèque nationale de France in het midden van de 19de eeuw een aanzienlijke collectie handschriften van deze periode, waaruit men putte voor het nieuwe Musée des souverains dat Louis-Napoléon Bonaparte (keizer Napoleon III) in 1852 stichtte. Hier waren naast elkaar tentoongesteld het evangeliarium van Karel de Grote (BnF NAL 1203), aangeboden aan Napoleon I in 1811 bij gelegenheid van de geboorte van zijn zoon, en de eerste bijbel en het psalterium van Karel de Kale.

Ook de andere Franse bibliotheken hebben geprofiteerd van de Franse Revolutie, met name Reims dat de handschriften van het kathedraal kapittel en van andere religieuze instellingen in de stad en omgeving verwierf, en Valenciennes waar zich een groot aantal handschriften uit de koninklijke abdij van Saint-Amand-en-Pévèle bevindt.

De andere partners blijven niet achter, met een ereplaats voor de Bayerische Staatsbibliothek in München, die de handschriften uit belangrijke religieuze en intellectuele centra van de karolingische periode zoals Freising en Regensburg bewaart, of de Herzog August Bibliothek in Wolfenbüttel, met het zeer homogeen en belangrijk fonds van de abdij van Wissembourg in de Elzas.

De digitalisering in het kader van Europeana Regia laat toe op een virtuele manier samenhangende groepen handschriften die uit eenzelfde centrum afkomstig zijn, samen te brengen, ongeacht hun huidige bewaarplaats.

Bibliotheca Carolina

Hieronymus, Sophronius Eusebius: Praefatio in quatuor evangelia, Summarium evangelii Matthaei - Fragmentum
München Bayerische Staatsbibliothek Clm 29404 (1
Isidorus Hispalensis: De officiis
München Bayerische Staatsbibliothek Clm 6324
Pseudo-Isidorus Hispalensis: Liber de ortu et obitu patriarcharum; Liber de numeris. Libellus precum. Excerpta Patrum et Veteris Testamenti
München Bayerische Staatsbibliothek Clm 14392

Top